Home

Yourcenar

door Johan Polak & Frans Goddijn
Gedachten bij de dood van Marguerite Yourcenar.

Toch nog onverwacht kwam het bericht dat Marguerite Yourcenar, de bekende Franse schrijfster, is overleden. Een wereld van herinneringen aan lezersvreugde en intellectueel genot doemt plotseling op. Of we haar persoonlijk goed gekend hebben, wat maakt het eigenlijk uit? Het enige wat nu blijft, is haar werk.

Bekend werd zij in 1951 door HADRIANUS' GEDENKSCHRIFTEN, hoewel zij in haar jeugd al niet zonder naam was dank zij haar eerste publicaties. Haar aangrijpende novelle ALEXIS had al aan het eind van de twintiger jaren zeer de aandacht getrokken. HADRIANUS' GEDENKSCHRIFTEN werd voor de aankomende studenten en literatoren, die zich voor iets echt moois en uitzonderlijks interesseerden, onmiddellijk "un livre de chevet" (lievelingsboek).

Daarna was het een poos stil rond haar en pas in 1968 boeide zij de lezer opnieuw met HET HERMETISCH ZWART, een roman die zich afspeelt in de late middeleeuwen. Een werkelijk prachtig geschrift, waar zij vele jaren aan heeft gewerkt. Aanvankelijk werd dit boek, zeker in het buitenland, betrekkelijk lauw ontvangen. Een recensent van een toonaangevend Duits blad meende dat 'men zich verschrikkelijk verveelde bij de lectuur van dat langdradige boek'... Toch betekende deze roman, waarvoor zij in Frankrijk de PRIX FEMINA ontving, de aanzet tot haar wereldroem, en ook tot de talloze navolgingen die nu zoveel succes beleven. Niet alleen DE NAAM VAN DE ROOS van Umberto Eco, maar ook een studie zoals MONTAILLOU van Le Roy Ladurie zijn ons inziens, hoewel dit wat het laatste boek aangaat te bestrijden valt, loten van die ene voortreffelijke stam.

Met M. Yourcenar begint opnieuw de belangstelling voor de vroege middeleeuwen en de renaisance. Dit keer allen niet in het kielzog van de romantiek, op de soms te zoetelijke wijze waarop dat ruim anderhalve eeuw geleden de gewoonte was. Yourcenar kon zich beroepen op een grondige kennis van de bronnen en de historische feiten. Aanvankelijk had Yourcenar over de gehele wereld een kleine schare van zeer trouwe en hartstochtelijke bewonderaars, maar toen de eerste boeken over haar en haar werk verschenen - geschriften, zoals MET OPEN OGEN, waarmee zijzelf niet eens erg ingenomen bleek - en zij het eerste deel in het licht had gegeven van haar persoonlijke memoires (DIERBARE NAGEDACHTENIS), kwam de roem over haar. De roem die zij zozeer had verdiend en zo weinig gezocht. Zij werd als eerste vrouw verkozen in het aloude instituut, de ACADEMIE FRANCAISE, en gedurende jaren was zij een zeer serieuze candidate voor de toekenning van de Nobelprijs.

Enkele van haar kleinere werken, die al in de dertiger jaren verschenen waren, maar bij het grote publiek onbekend gebleven, werden thans herdrukt, zij het in een door de auteur vaak iets gewijzigde vorm. In diezelfde tijd liet Mevrouw Yourcenar bovendien drie nieuwe novellen verschijnen die zij gezamenlijk deed uitgeven onder de titel ALS STROMEND WATER. Intussen was ook het tweede deel van haar persoonlijke memoires (ARCHIEVEN UIT HET NOORDEN) verschenen. Aan het derde deel, -QUOI? L'ETERNITE!- heeft zij tot het laatste toe gewerkt. Zij mocht beleven dat haar romans en novellen, in een boekdeel bijeen gebracht, konden verschijnen in de zeer prestigieuze BIBLIOTHEQUE DE LA PLEIADE, een eer die bij ons weten voor de eerste maal aan een levende auteur is toegevallen.

Zo blijkt dan onverwacht een einde gekomen aan een even boeiend als werkzaam leven. Dat het haar bespaard werd lang aan een ziekbed gekluisterd te zijn, is iets waarvoor haar lezers, bewonderaars en vrienden niet dankbaar genoeg kunnen zijn.